Vocabulario de Cualidades
Clic sobre la palabra para reproducir el audio
| Imagen | Español | Mam | Inglés |
|---|---|---|---|
| Sin imagen | absurdo | tzakaj | — |
| Sin imagen | aburrido (a), perezoso (a) | altwinqal, ky'aj | — |
| Sin imagen | ácido | tx'om | acid, sour |
| Sin imagen | agilidad | ojqel | — |
| Sin imagen | agrio, ácido | tx'am | sour, acidic |
| Sin imagen | aguado | a'twi', ẍch'ul, ẍe'n, t'ut'in | watery |
| Sin imagen | alto | matij twe', nim twe', nimtwe' | tall, high |
| Sin imagen | alto delgado | jitx'jin, nimwa'lin, sk'i'l, slak' | — |
| Sin imagen | amable | tb'anilxjal | kind, friendly |
| Sin imagen | amablemente | b'a'nxix | kindly |
| Sin imagen | amplio | nim toj | wide, spacious |
| Sin imagen | análogo | junxnin | analogous |
| Sin imagen | ancho | matij twitz, nim twitz | wide |
| Sin imagen | angosto, estrecho, pequeño | jutz', twitz, much' | — |
| Sin imagen | anónimo | ewintib' | — |
| Sin imagen | antiguo | ojtxax | ancient, old |
| Sin imagen | armonía (musical) | ttxu'txajil chnab' | — |
| Sin imagen | arte, artística | kye'xix | art, artistic |
| Sin imagen | artísticamente | kye'xixtzan | artistically |
| Sin imagen | áspero | ch'i'x twitz, jochin, ch'ikych'aj, tzakin | rough |
| Sin imagen | astuto | twi'b'en | astute, clever |
| Sin imagen | asustador | sik'pul | scary, frightening |
| Sin imagen | baboso, dejado (de dejarse) | moyb'ajil, xna'k | — |
| Sin imagen | bajo | b'o'tz twe', much'twe', nuch twe' | short, low |
| Sin imagen | barato | miya' wi'yal | cheap |
| Sin imagen | barbudo | xpa'tz, xpu'tz | bearded |
| Sin imagen | belleza | achb'ajil, chich'an | beauty |
| Sin imagen | bien molido, fino | kok'jel | finely ground |
| Sin imagen | biodegradable | t'uqj | biodegradable |
| Sin imagen | biológicamente | tzqib'anq'ib'ilxix | biologically |
| Sin imagen | blando | loqan, b'unin | soft |
| Sin imagen | bonito, lindo, precioso, guapo | kye'yix, ponix, tb'anil | — |
| Sin imagen | breve | ch'inin | brief |
| Sin imagen | brillante | sqopan, qopb'il | shiny, brilliant |
| Sin imagen | bueno (a), bien, saber | b'a'n | good, well |
| Sin imagen | bueno, amabilidad | b'a'n | kindness, goodness |
| Sin imagen | cabal, completo justo | tz'aql, tz'aqle | exact, complete, just |
| Sin imagen | cabalísimo, completísimo | tz'aqlix | very complete, very exact |
| Sin imagen | caliente, rojo, fiebre | kyaq, maq'maj | hot, red, feverish |
| Sin imagen | callo, grosor | pimil | callus, thickness |
| Sin imagen | calvo, pelón | sk'o'j, spa'j, tz'le'j | bald |
| Sin imagen | características culturales | tech anq'ib'il | cultural characteristics |
| Sin imagen | cariñoso | tb'aniltanmi | affectionate |
| Sin imagen | caro | wi'yal | — |
| Sin imagen | chispudo, apurarse luego | sek'l, ẍtij | — |
| Sin imagen | chistoso, divertido | ajsokil, ajtze'b'il | funny |
| Sin imagen | claridad, claro | spiky'in | clarity, clear |
| Sin imagen | congruencia | junx t-xilen | congruence |
| Sin imagen | conocimiento, sentido | nab'il, ojtzqib'il | knowledge, sense |
| Sin imagen | considerado | klo'n | considerate |
| Sin imagen | coqueta | xtutx', xky'is, kitx', si's, xtze'tz | — |
| Sin imagen | creerse más | jaw nim | arrogant, haughty |
| Sin imagen | crespo, colocho | xwo'l, xwili'x, xwit'ok' | curly |
| Sin imagen | crudo, verde | cha'x, raẍ | raw, unripe, green |
| Sin imagen | crueldad | xkyaqk'u'j | cruelty |
| Sin imagen | curvo, fácil | ku'yan | — |
| Sin imagen | dedicado | xonk'u'j | — |
| Sin imagen | delgado (a) | li's, jitx'jaj, xaxj, jitx'un | thin, slim |
| Sin imagen | delgado (cosas) | ẍli'q, xax | thin (objects) |
| Sin imagen | delgado, flaco | jitxa'n, jitx'un, ẍli'q, xax, sky'i'l, jitx'in | skinny, thin |
| Sin imagen | delicioso | txutxj, k'ok'j | delicious |
| Sin imagen | desafinado | tz'ar, tzar | out of tune |
| Sin imagen | descolorido, desteñido | speq'in, spa'j | — |
| Sin imagen | desigualdad | nya'junx | inequality |
| Sin imagen | despacio | cheb'a ch'intl | — |
| Sin imagen | despacio, lento, pacífico | cheb'a | — |
| Sin imagen | destreza | sak', sek' | dexterity, skill |
| Sin imagen | diferente | ju'nxil, junxil | different |
| Sin imagen | difícil | ch'uẍ, kyuw | difficult |
| Sin imagen | difícil, duro, macizo, fuerte, recio, en voz alta | kyuw, kuj mo kyiw | — |
| Sin imagen | directamente, directo | txuk, txulin | — |
| Sin imagen | disciplina (control) | nak'b'il | discipline |
| Sin imagen | dulzura | chi-al, tchi'yil | — |
| Sin imagen | duro | kuj, kyiw | — |
| Sin imagen | duro, macizo, difícil, fuerte, recio, sólido, tieso | kyuw, ch'uẍ, kuj | — |
| Sin imagen | eficiencia motriz | b'a'n aq'onal | — |
| Sin imagen | egocentrismo | xk'ayiltib' | egocentrism |
| Sin imagen | egoísta, miserable | xk'uẍ, txuktwitz, xk'a | selfish, miserable |
| Sin imagen | enano, chaparro | ẍtij, pach', xkawutz | dwarf, short |
| Sin imagen | endopsíquica | tojxim | endopsychic |
| Sin imagen | energía | ipumal | energy |
| Sin imagen | entero | junka | whole, entire |
| Sin imagen | equidad, igualdad, simetría | juniky' | equity, equality, symmetry |
| Sin imagen | especial | tb'anil | — |
| Sin imagen | especialmente | tb'anilxix | — |
| Sin imagen | espeso | st'eb', tzotz, t'eb', tzatz | — |
| Sin imagen | estándar, variante estándar | junil | standard |
| Sin imagen | exacto, idéntico | ch'uql, ikyxix | exact, identical |
| Sin imagen | exopsíquica | ti'jxim | — |
| Sin imagen | extenso | tij, nimx | extensive, large |
| Sin imagen | extraño | alkayela | strange, weird |
| Sin imagen | falgo, goloso, ambicioso | tzeq, ẍji'l | — |
| Sin imagen | falso, no está bueno | ploj, taq'ux, nach, mya'b'a'n | — |
| Sin imagen | filoso | k'apun, axtste | sharp |
| Sin imagen | filosóficamente | txunab'ilxix | philosophically |
| Sin imagen | fino, bien molido | kok'j, kok', kok'naj, kok'sa'nxix | fine, ground |
| Sin imagen | flojo | ko'l, xko'w, ko'ch, xkot, che'ch, xko't | loose |
| Sin imagen | fortaleza | ajmaq | strength |
| Sin imagen | frívola | ku'yin | frivolous |
| Sin imagen | fuerte, duro | kyiw, kuj, kaw | strong, hard |
| Sin imagen | fuerza de gravedad | tipin tx'otx' | gravity |
| Sin imagen | género | xe'chil, tqab' | gender, genre |
| Sin imagen | generosidad | b'a'nxjal | generosity |
| Sin imagen | goloso, hartón | liq', tzeq | glutton, sweet-toothed |
| Sin imagen | gordo (a) | chjuk, q'e's, tanak'u'j, chu's, xb'ok, xb'o'w, q'e's | fat, overweight |
| Sin imagen | grande | ma', matij, nim nmaq | big, large |
| Sin imagen | grasoso | txamin | — |
| Sin imagen | grueso | tolan, latz', pim | — |
| Sin imagen | grueso (a) | la'n, lawin | — |
| Sin imagen | habilidad | junpaqx | ability, skill |
| Sin imagen | haragán, pinol, harina | ky'aj | — |
| Sin imagen | híbrido | sama'ntib' | hybrid |
| Sin imagen | hipócrita | xmletz', xmiletz', xmeletz' | hypocrite |
| Sin imagen | hipotético | nejchiky'b'il | hypothetical |
| Sin imagen | historicidad | na'ltqaniltzan | historicity |
| Sin imagen | hondo, profundo, profundidad | nimtxe | deep, depth |
| Sin imagen | horizontalidad | tq'e'lil | horizontality |
| Sin imagen | húmedo | ak'l, ẍb'ob'j, chmaln, ẍb'umb'uj, ak'na, ẍb'u'n | wet, humid |
| Sin imagen | humilde | b'uninxjal, b'unlatten | humble |
| Sin imagen | igual, junto | junx | equal, together |
| Sin imagen | iguales, juntos, mismo | junx, junxqe | equals, together, same |
| Sin imagen | inagotable | mi'nb'aj | inexhaustible |
| Sin imagen | incorrecto, no está bien | nya' b'a'n, nya' wen | incorrect |
| Sin imagen | inorgánico | minq'ay | — |
| Sin imagen | integral | mojb'ab'il | — |
| Sin imagen | inútil | miya' ajol | useless |
| Sin imagen | irreal | nyax | unreal |
| Sin imagen | irrealismo | nya'xil | unrealism |
| Sin imagen | irresponsabilidad | nya' q'uqk'u'jb'aj | irresponsibility |
| Sin imagen | irresponsable | ajnya' q'uqk'u'jb'aj | irresponsible |
| Sin imagen | irresponsablemente | nya' q'uqk'u'jb'ajxix | irresponsibly |
| Sin imagen | jocote, rico, adinerado | q'inin, q'inan | — |
| Sin imagen | jorobado | pu'k | hunchback |
| Sin imagen | lanudo, pachón | xpu'tz, xnoq' | woolly, fuzzy |
| Sin imagen | largo | ẍji'l, ẍqin, qini'ch | long |
| Sin imagen | legibilidad, transparente | ẍtilin | — |
| Sin imagen | legítima, realidad | axix | — |
| Sin imagen | limpio | ẍnu'l, sjanin, saq, snakan, sub'ilimet | clean |
| Sin imagen | liso | maqich' | — |
| Sin imagen | liso | tz'umin, lutz'in | — |
| Sin imagen | liso, resbaloso | tz'umin | — |
| Sin imagen | liviano (a) | sasaj, tzo'k, armut | — |
| Sin imagen | llorón | oq'il, nojni | — |
| Sin imagen | mágico (ojos mágicos) | xb'laj | magic |
| Sin imagen | mañoso, rebelde | jawna twitz | — |
| Sin imagen | manso | mans | — |
| Sin imagen | masculino, macho | tman | male |
| Sin imagen | matemáticamente | ajlab'ilxix | mathematically |
| Sin imagen | memorística | nab'ilxix | — |
| Sin imagen | mentiroso | nik'al yol | liar |
| Sin imagen | merecido | leq' | deserved |
| Sin imagen | microscópico | netz'xmilal | microscopic |
| Sin imagen | misericordia, bondad, favor, gracia | xtalb'il | mercy, kindness, grace |
| Sin imagen | misteriosamente | ewanxix | mysteriously |
| Sin imagen | misterioso | ewanx | mysterious |
| Sin imagen | molestón, bromista, molestando | sok | — |
| Sin imagen | motivante | sak'sil | motivating |
| Sin imagen | naturalmente, natural | ttenkuxjo | naturally, natural |
| Sin imagen | necedad (de necio) | yolik | foolishness, stubbornness |
| Sin imagen | necio, loco, sordo, tonto | chkin, tx'u'j, mib'in | foolish, crazy, deaf, dumb |
| Sin imagen | negrita, negrilla | q'eqsal | bold (type) |
| Sin imagen | nuevo (a), reciente | ak'aj, saq, ak'a'j | new, recent |
| Sin imagen | nuevo, moderno | ak'aj mo saq, ak'a'j | modern, new |
| Sin imagen | opuestos | tmaqb'il | — |
| Sin imagen | orgánico | b'a'nq'ay | organic |
| Sin imagen | orgulloso | nimaltib' | proud |
| Sin imagen | oscuro | qlolaj, qlolj, qtakin, qxopin | dark |
| Sin imagen | patriótico | najb'ilxix | patriotic |
| Sin imagen | pegajoso, pegarse algo | lak', xikye, lak'in, q'ol | — |
| Sin imagen | pelable | tz'ololon | peelable |
| Sin imagen | peludo | patxwi', nimxya'n | hairy |
| Sin imagen | pequeñito | ne'xch'in | tiny |
| Sin imagen | pequeño | mu'ẍ, nuch, b'o's | small |
| Sin imagen | perseverante | wa'lxix | persistent |
| Sin imagen | pesado, peso | al | heavy |
| Sin imagen | pinto | tz'ib', wiẍin | spotted |
| Sin imagen | plasticidad | t'ab'il | plasticity |
| Sin imagen | pluricelular | puqnitx' | — |
| Sin imagen | principios | tq'uqb'il | — |
| Sin imagen | privado | te tajwi | — |
| Sin imagen | prodigio | lab'til | prodigy, marvel |
| Sin imagen | profundo, hondo | nim t-xe' | deep, profound |
| Sin imagen | progresividad | ch'iysab'il | progressivity |
| Sin imagen | propio | tekax | own, proper |
| Sin imagen | protagonismo | q'iltwitz | prominence, protagonism |
| Sin imagen | puede, bien | wen, b'a'n | — |
| Sin imagen | puntería | tzaq' | aim, marksmanship |
| Sin imagen | radiactividad | tilk'alil | radioactivity |
| Sin imagen | ralo | qatx'il | sparse, thin |
| Sin imagen | ralo (líquido), incoloro | a'twitz | watery, colorless |
| Sin imagen | recio | kuwxix twi'ya | — |
| Sin imagen | rectitud, recto | jikyin, jiqin, ẍqinyin, xpa'l | — |
| Sin imagen | regular | b'a'nx, b'a'n ch'in | so-so, average |
| Sin imagen | renombre | nimb'ib'aj | renown |
| Sin imagen | renovable | b'a'n b'inchajtz | renewable |
| Sin imagen | representatividad | xelb'aj | representativeness |
| Sin imagen | resbalar, deslizable, resbaloso | jililil, jilpajil, kalalan, jililin | slippery, sliding |
| Sin imagen | resbaloso | jilin, ẍq'ilin | slippery |
| Sin imagen | resistencia eléctrica | tipumal qoptzaj | electrical resistance |
| Sin imagen | responsabilidad | matoklen | responsibility |
| Sin imagen | responsable (niño responsable) | b'a'ntz'aq'on | responsible |
| Sin imagen | rico | q'inon | rich, wealthy |
| Sin imagen | seco, flaco | txajan, tzqij | dry, skinny |
| Sin imagen | semejanza | ch'ime ikjo | likeness, resemblance |
| Sin imagen | sobresaliente | tutz'le | — |
| Sin imagen | sólido | ajq'oj, ẍpint | — |
| Sin imagen | sonoro | tzin, k'onk'on | — |
| Sin imagen | sonoro, potente | txijin | — |
| Sin imagen | sostenibilidad | tzi'yal | sustainability |
| Sin imagen | suave, blando, fácil | tu'nxtib' | soft, easy |
| Sin imagen | sucio | q'ux | dirty |
| Sin imagen | supersónico | laq'che'w | — |
| Sin imagen | tacaño, mezquino | taqna', q'naq' | stingy, mean |
| Sin imagen | teatral | ẍt'ab', xtiq, xk'ab'tzi | theatrical |
| Sin imagen | terco | xtak | stubborn |
| Sin imagen | típica | qeku | typical |
| Sin imagen | tolerancia | nimb'il | tolerance |
| Sin imagen | tonto | ẍkonk, qejli, xnak | dumb, foolish |
| Sin imagen | travieso, fregar, inquietar, tocar objetos ajenos, abusivo | ch'opil, ẍtiky', xt'ab' | mischievous, naughty, meddlesome |
| Sin imagen | tupido | b'etan xjal | crowded |
| Sin imagen | tupido | nojni t-xol | dense, thick |
| Sin imagen | unicelular | junitx' | unicellular |
| Sin imagen | único | o'kx | unique |
| Sin imagen | uniforme | junxlab'in, sji'l | uniform |
| Sin imagen | útil, cliente | chi | — |
| Sin imagen | utilidad | ajb'lan, ajb'eb'il | utility |
| Sin imagen | valores culturales | tipumal anq'ib'il | cultural values |
| Sin imagen | valores ecológicos | tipumal twitztx'otx' | ecological values |
| Sin imagen | valores étnicos | tipumal qyajil | ethnic values |
| Sin imagen | valores personales | tipumal winaq | personal values |
| Sin imagen | valores sociales | tipumal xjal | social values |
| Sin imagen | verdad, verdadero | axtok | truth, true |
| Sin imagen | verde (no maduro), crudo, humedad, tierno | txa'x, cha'x, a'laj, cha'x | unripe, raw, tender |
| Sin imagen | violento | kyaqpu'n | violent |
| Sin imagen | vistoso (a) | q'incha'l, q'ancha'l | showy, colorful |
| Sin imagen | volcánico | chmanil | — |